San Juan bez ognia? Coraz więcej plaż mówi „nie”, ale są miejsca, gdzie tradycja wciąż płonie

Jeszcze kilkanaście lat temu Noc Świętego Jana kojarzyła się w Hiszpanii niemal wszędzie tak samo: plaża, ognisko, przyjaciele, muzyka i obowiązkowe zamoczenie stóp w morzu o północy. Dziś ten obraz coraz częściej przechodzi do historii.

W ostatnich latach wiele hiszpańskich miast zaczęło ograniczać lub całkowicie zakazywać rozpalania ognisk na plażach. Powody są podobne: bezpieczeństwo, ochrona środowiska, problemy z pozostawianymi odpadami oraz coraz wyższe koszty sprzątania plaż po jednej z najbardziej magicznych nocy w roku.

I właśnie tutaj pojawia się jeden z największych paradoksów hiszpańskiego wybrzeża.

Plaża San Juan bez San Juan

Trudno znaleźć bardziej przewrotną sytuację.

W Alicante znajduje się przecież słynna Playa de San Juan – jedna z najbardziej znanych plaż na Costa Blanca. Nazwa idealnie pasuje do święta, które celebruje noc San Juan. Logika podpowiadałaby więc, że właśnie tam powinny płonąć największe ogniska.

Tymczasem jest dokładnie odwrotnie.

Już drugi rok z rzędu władze Alicante zakazały rozpalania ognisk na wszystkich miejskich plażach podczas nocy z 23 na 24 czerwca. Zakaz obejmuje również wnoszenie drewna oraz organizowanie tzw. botellón, czyli masowego spożywania alkoholu na plaży. Miasto tłumaczy decyzję względami bezpieczeństwa, ochroną kąpielisk oraz koniecznością utrzymania plaż w dobrym stanie dla mieszkańców i turystów korzystających z nich następnego dnia.

Co ciekawe, władze Alicante podkreślają również, że tradycja miejskich Hogueras de San Juan historycznie związana jest przede wszystkim z paleniem ogromnych figur i konstrukcji ustawianych na ulicach miasta, a nie z prywatnymi ogniskami na plaży.

Skąd wzięły się zakazy?

Nie istnieje jedna ogólnokrajowa ustawa zakazująca ognisk podczas San Juan. Decyzje podejmują poszczególne gminy.

Przez wiele lat większość nadmorskich miejscowości tolerowała tradycyjne ogniska. Jednak wraz ze wzrostem liczby uczestników imprez pojawiły się nowe problemy: pozostawiane gwoździe, szkło, metalowe elementy, spalone odpady oraz uszkodzenia wydm i terenów chronionych.

Po szczególnie problematycznych latach wiele samorządów zaczęło stopniowo zaostrzać przepisy. Najpierw ograniczano miejsca rozpalania ognia, później wprowadzano strefy kontrolowane, a w niektórych miastach zdecydowano się na całkowite zakazy.

Gdzie ogniska są zabronione?

Do miejsc, które obecnie stosują bardzo restrykcyjne przepisy, należą między innymi:

• Alicante,
• wiele plaż Barcelony i okolic,
• liczne plaże na Majorce i Ibizie,
• tereny objęte ochroną przyrodniczą, takie jak plaże Parku Naturalnego Albufera pod Walencją.

W samej Walencji nie można rozpalać ognisk na południowych plażach znajdujących się na obszarze chronionym Albufera – między innymi w rejonach Pinedo, El Saler i Perellonet.

Costa Blanca ma jednak swoich buntowników

Na szczęście dla miłośników tradycji nie wszędzie zwyciężyły zakazy.

Jednym z najbardziej przyjaznych miejsc pozostaje Torrevieja. Miasto nie tylko pozwala na organizowanie ognisk, ale od lat aktywnie wspiera świętowanie. Każdego roku urząd miejski rozdaje tysiące kilogramów drewna i organizuje specjalne zabezpieczenie imprezy.

W 2026 roku ogniska będą mogły płonąć na czterech plażach:

• La Mata,
• Playa del Cura,
• Los Locos,
• Los Náufragos.

Drewno dostarcza miasto, a służby pilnują, aby uczestnicy nie wnosili innych materiałów mogących pozostawić niebezpieczne odpady.

Podobne rozwiązania stosują również niektóre inne miejscowości regionu Walencji oraz część nadmorskich miast Andaluzji.

Ogień czy woda?

Choć symbolem San Juan pozostaje ogień, wielu Hiszpanów uważa, że najważniejszym elementem święta jest woda.

Tradycja mówi, że o północy należy wejść do morza i pozwolić, by fale obmyły stopy. Według różnych regionalnych zwyczajów należy zrobić trzy, siedem lub dziewięć kroków w wodzie i pomyśleć życzenie.

Dlatego nawet tam, gdzie ogniska są zakazane, tysiące ludzi nadal gromadzą się na plażach. Ogień może zniknąć, ale magia tej nocy pozostaje.

A więc jeśli 23 czerwca zobaczycie tłumy ludzi biegnących do morza dokładnie o północy, nie zdziwcie się. To nie jest spontaniczna kąpiel.

To Hiszpania od wieków próbuje zapewnić sobie trochę szczęścia na kolejne dwanaście miesięcy.