„Super El Niño” nadciąga. Naukowcy ostrzegają: Europa musi wykorzystać czas na przygotowania
Silne zjawisko El Niño rozwijające się na Oceanie Spokojnym może wpłynąć na globalne temperatury, rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe. Amerykańska agencja NOAA ostrzega, że jego duża siła utrzyma się również na początku 2027 roku. Podczas spotkania w Parlamencie Europejskim naukowcy zaapelowali o pilne działania. Co oznacza to dla Hiszpanii, Polski i Polaków mieszkających na Costa Blanca?
Niepokojące prognozy z Oceanu Spokojnego
El Niño ponownie znalazło się w centrum uwagi klimatologów. Temperatury powierzchni wód równikowego Pacyfiku osiągają wyjątkowo wysokie wartości, a najnowsze modele wskazują na możliwość wystąpienia jednego z najsilniejszych epizodów w historii współczesnych pomiarów.
W komunikacie opublikowanym 12 listopada 2026 roku amerykańska Narodowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA) poinformowała, że proces ten nadal przybiera na sile. Prawdopodobieństwo utrzymania się silnego lub bardzo silnego El Niño w okresie od stycznia do marca 2027 roku przekracza 79 procent. Wskaźnik temperatury powierzchni wód w monitorowanym obszarze Niño 3.4 osiągnął już poziom ,5^\circ\text{C}$ powyżej normy, a w niektórych częściach wschodniego Pacyfiku anomalie przekroczyły ^\circ\text{C}$.
NOAA ocenia również na około 60 procent szanse na to, że obecny cykl osiągnie historyczną intensywność, bijąc rekordy z okresu pomiarów rozpoczętych w 1950 roku. Warto jednak podkreślić, że są to prognozy probabilistyczne, a nie pewność wystąpienia określonego scenariusza – nawet najsilniejsze El Niño nie pozwala z wyprzedzeniem dokładnie przewidzieć pogody w każdym kraju.
Czym właściwie jest El Niño?
El Niño to naturalna anomalia klimatyczna związana z okresowym ociepleniem powierzchni wód w środkowej i wschodniej części równikowego Oceanu Spokojnego. Zmiany temperatury oceanu wpływają na globalną cyrkulację atmosferyczną, a w konsekwencji modyfikują rozkład opadów i temperatur w różnych częściach świata.
W niektórych regionach globu skutkuje to długotrwałymi suszami, w innych zaś zwiększa ryzyko gwałtownych ulew i powodzi. Wpływ ten nie jest jednolity i zależy od pory roku oraz lokalnych uwarunkowań. Określenia „Super El Niño” czy „Godzilla El Niño”, choć często pojawiają się w mediach w odniesieniu do wyjątkowo intensywnych epizodów, nie stanowią oficjalnych kategorii ostrzeżeń meteorologicznych.
Siedem miesięcy na przygotowania. Alarm w Parlamencie Europejskim
10 listopada 2026 roku w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyła się prezentacja międzynarodowej kampanii „Alerta El Niño”. Jej uczestnicy wezwali europejskie instytucje do przyspieszenia prac przygotowawczych wobec możliwych konsekwencji rozwijającej się anomalii.
Jedno z najmocniejszych ostrzeżeń przedstawił dr Antonio Turiel, badacz z Instytutu Nauk o Morzu w Barcelonie, należącego do hiszpańskiej Najwyższej Rady Badań Naukowych (CSIC).
– Mamy siedem miesięcy, zanim nadejdą najbardziej katastrofalne skutki tego El Niño – ostrzegł naukowiec w rozmowie z dziennikarzami.
Jego wypowiedź była apelem o mądre wykorzystanie tego okna czasowego, a nie precyzyjną prognozą daty konkretnych kataklizmów. Eksperci zwracali uwagę przede wszystkim na zagrożenia dla rolnictwa, dostępności wody, infrastruktury oraz bezpieczeństwa żywnościowego, szczególnie w krajach zmagających się już z problemami gospodarczymi i klimatycznymi.
Hiszpania: woda, upały i pamięć o powodziach w Walencji
Dla Polaków mieszkających w Hiszpanii informacje znad Pacyfiku mają szczególny wymiar. Półwysep Iberyjski należy do europejskich obszarów, w których dostępność wody i długotrwałe upały bezpośrednio przekładają się na rolnictwo, turystykę oraz codzienne życie. Szczególnie wrażliwe są południowe i wschodnie regiony kraju – Wspólnota Walencka, Murcja i Andaluzja od lat mierzą się z deficytem opadów i koniecznością oszczędnego zarządzania zasobami wodnymi.
Mieszkańcy regionu Walencji mają też w świeżej pamięci tragiczną katastrofę powodziową z października 2024 roku, kiedy gwałtowne opady i wezbrania rzek doprowadziły do ogromnych zniszczeń oraz śmierci setek osób. Tamte wydarzenia pokazały, jak kluczowe znaczenie mają sprawne systemy wczesnego ostrzegania, infrastruktura przeciwpowodziowa i gotowość służb ratunkowych.
Obecne El Niño nie oznacza automatycznie powtórki tamtej tragedii w Walencji czy na Costa Blanca – oddziaływanie Pacyfiku na pogodę w Europie Południowej jest zbyt złożone, by stawiać tak jednoznaczne prognozy. Niepokojący pozostaje jednak szerszy kontekst rosnących temperatur. Dla mieszkańców Alicante, Torrevieja, Orihuela Costa i pozostałych miejscowości wybrzeża oznacza to przede wszystkim potrzebę uważnego śledzenia komunikatów meteorologicznych i sytuacji hydrologicznej.
A co z Polską? Zmiany klimatu nie zatrzymują się na granicach
Choć Polska leży w innej strefie klimatycznej niż Hiszpania, również powinna uważnie obserwować rozwój sytuacji. Wpływ El Niño na Europę Środkową jest trudniejszy do przewidzenia niż w strefie tropikalnej i nie daje podstaw, by przesądzać o wystąpieniu konkretnej suszy, fali upałów czy mroźnej zimy.
Nie oznacza to jednak braku konsekwencji dla polskiej gospodarki. Kluczowe będą warunki pogodowe wpływające na rolnictwo i gospodarkę wodną – zarówno długotrwałe niedobory opadów, jak i nawalne deszcze mogą generować straty w uprawach. Dodatkowo, jeśli silne El Niño uderzy w zbiory w najważniejszych światowych regionach produkcyjnych, odbije się to na globalnej podaży surowców i cenach żywności również na europejskich półkach. Polska i Hiszpania mają więc wspólny interes we wzmacnianiu bezpieczeństwa żywnościowego i adaptacji infrastruktury.
Zagrożenie dla milionów ludzi. Alarm Światowego Programu Żywnościowego
Najpoważniejsze skutki El Niño grożą państwom, w których miliony obywateli utrzymują się z rolnictwa uzależnionego od opadów deszczu. Światowy Program Żywnościowy ONZ (WFP) szacuje, że obecna anomalia może do końca 2027 roku powiększyć liczbę osób dotkniętych ostrym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego o co najmniej 49 milionów (chodzi o osoby zagrożone poważnymi problemami z dostępem do jedzenia, nie zaś o prognozę liczby zgonów z głodu).
Najbardziej narażone pozostają wybrane kraje Afryki Wschodniej i Południowej, Ameryki Środkowej oraz regionu Azji i Pacyfiku. Susze, powodzie i straty w plonach mogą tam gwałtownie podbić ceny podstawowych produktów, pogłębiając kryzysy humanitarne w państwach już dotkniętych konfliktami i ubóstwem.
Unia Europejska uruchamia 13,5 miliona euro pomocy
Europa nie ogranicza się wyłącznie do obserwacji. Już 6 listopada 2026 roku Komisja Europejska ogłosiła uruchomienie 13,5 miliona euro pomocy humanitarnej, aby wesprzeć społeczności Afryki Wschodniej i Południowej w przygotowaniach na nadchodzące skutki El Niño. Środki rozdzielono następująco:
- 6 milionów euro dla Somalii,
- 1 milion euro dla Kenii,
- 1 milion euro dla Ugandy,
- 5,5 miliona euro na działania w Afryce Południowej i regionie Oceanu Indyjskiego.
Pieniądze te sfinansują m.in. przygotowanie miejsc ewakuacji, bezpośrednie wsparcie finansowe dla najuboższych oraz ochronę zdrowia. Jak podkreśla Komisja, wczesna prewencja pozwala znacząco ograniczyć skalę przyszłych kryzysów – to ważny sygnał również dla samych państw członkowskich UE.
Co powinny zrobić europejskie państwa?
Inicjator brukselskiego spotkania, eurodeputowany Vicent Marzà, ponownie przywołał przykład powodzi w Walencji z 2024 roku, krytykując zbyt wolne tempo prac nad unijnymi przepisami dotyczącymi odporności klimatycznej.
– Brak adaptacji i brak działań zapobiegawczych kosztują życie – podkreślił polityk.
Uczestnicy debaty wskazali listę priorytetów, które rządy i samorządy powinny wdrażać już teraz:
- modernizację systemów wczesnego ostrzegania przed powodziami i falami upałów,
- rozbudowę infrastruktury przeciwpowodziowej,
- inwestycje w małą retencję i zatrzymywanie wody w krajobrazie,
- lepsze zabezpieczenie terenów rolniczych przed skutkami suszy,
- ograniczanie zabudowy na obszarach szczególnie narażonych na zalanie,
- tworzenie w miastach ogólnodostępnych stref chłodu chroniących przed ekstremalnymi temperaturami.
Dwa kraje, wspólne wyzwanie
Dla Polaków żyjących w Hiszpanii temat El Niño ma podwójny wymiar – dotyczy zarówno codziennego bezpieczeństwa na Półwyspie Iberyjskim, jak i sytuacji gospodarczej w Polsce, gdzie mieszkają nasi bliscy. Sytuacja na Pacyfiku przypomina, że w zglobalizowanym świecie wyzwania klimatyczne szybko przekraczają granice państw i kontynentów.
Nie chodzi o wywoływanie paniki ani wieszczenie katastrof, których dziś nie sposób potwierdzić, lecz o wyciąganie wniosków. W obliczu coraz gwałtowniejszych anomalii pogodowych zarówno Hiszpania, jak i Polska stoją przed tym samym zadaniem: muszą inwestować w infrastrukturę i zarządzać wodą tak, by wyprzedzać kryzysy, zamiast jedynie reagować na ich skutki.
